Prezes UOKiK nałożył ponad 904 mln zł kar na największe hurtownie farmaceutyczne za zmowę rynkową

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wymierzył łącznie ponad 904 mln zł kar uczestnikom nielegalnego kartelu na rynku dystrybucji leków. Grupy Neuca, Farmacol oraz Polska Grupa Farmaceutyczna przez przeszło dekadę wymieniały się poufnymi informacjami handlowymi, w tym stawkami oferowanymi poszczególnym aptekom. Praktyka ta eliminowała presję konkurencyjną, utrwalała wysokie marże hurtowników i w rezultacie prowadziła do wyższych cen produktów medycznych ponoszonych przez pacjentów.

Nielegalna wymiana wrażliwych danych handlowych zamiast rynkowej rywalizacji

Neuca, Farmacol oraz Polska Grupa Farmaceutyczna kontrolują łącznie ponad 70 proc. krajowego rynku hurtowej sprzedaży leków (dane za lata 2015–2022), przez co ich wzajemne relacje decydują o kondycji całego sektora aptecznego. Choć przepisy prawa dopuszczają monitorowanie ogólnodostępnych cenników konkurencji, w tym przypadku hurtownicy pozyskiwali niepubliczne dane o stawkach oferowanych konkretnym odbiorcom.

Wiedzę tę czerpano z narzędzi informatycznych w ramach programów partnerskich, w których apteki przekazywały historię zakupów w zamian za rabaty, szkolenia czy wsparcie marketingowe. Od października 2015 roku mechanizm ten stosowały Neuca oraz PGF, a od stycznia 2017 roku dołączyły do nich podmioty z grupy Farmacol. Dostęp do poufnych zestawień eliminował niepewność rynkową – dystrybutorzy wiedzieli dokładnie, jakie warunki proponują rywale i mogli dostosowywać oferty bez konieczności obniżania marż.

– Kiedy zachorujemy, musimy kupić leki. Powinniśmy mieć realny wybór, gdzie kupimy je taniej. Taki naturalny wybór daje uczciwa konkurencja, w ramach której przedsiębiorcy walczą o klientów lepszymi warunkami sprzedaży produktów. Przez ponad 10 lat największe hurtownie farmaceutyczne w Polsce, znając bieżącą ofertę konkurencji i aktualne ceny dla poszczególnych aptek, zamiast rywalizować o odbiorców, „synchronizowały” swoje cenniki. W ten sposób konkurencja na tym rynku została znacznie ograniczona. Na procederze korzystali uczestnicy zmowy, traciły zaś apteki, a ostatecznie pacjenci, którzy płacili więcej za leki – mówi Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Utrwalanie układu sił i blokowanie konkurencji

Bieżący podgląd transakcji konkurencji pozwalał hurtowniom unikać wojen cenowych. W przypadku podwyżki u konkurenta spółki natychmiast podnosiły własne ceny bez ryzyka utraty odbiorcy, natomiast przy obniżkach dopasowywały stawki w taki sposób, by nie eskalować rywalizacji.

Ograniczenie walki rynkowej zabetonowało układ sił między największymi podmiotami i uniemożliwiło mniejszym dystrybutorom walkę o klientów. Apteki zostały pozbawione możliwości wynegocjowania korzystniejszych warunków zaopatrzenia, co bezpośrednio przełożyło się na wyższy rachunek płacony przy kasie przez konsumentów.

– Mówi się, że na zdrowiu się nie oszczędza. Nie może to jednak oznaczać, że pacjent ma płacić więcej dlatego, że najwięksi dostawcy leków wygodnie urządzili się na rynku. Mówimy o podmiotach zaopatrujących większość polskich aptek. Ograniczenie konkurencji w takiej skali jest szczególnie szkodliwe społecznie: słabsza walka o aptekę może oznaczać gorsze warunki jej zaopatrzenia, a ostateczny rachunek płaci pacjent – mówi Prezes Urzędu.

Kary przekraczające 904 mln zł oraz rola programu leniency

Łączna kwota sankcji nałożonych przez organ ochrony konkurencji wyniosła dokładnie 904 969 744,47 zł. Maksymalny pułap kary przewidziany przepisami to 10 proc. rocznego obrotu karanego przedsiębiorstwa.

Wymiar kar finansowych dla poszczególnych podmiotów:

• Neuca: 499 037 763,85 zł,
• Farmacol-Logistyka: 400 532 440 zł,
• Farmacol: 3 488 520 zł,
• Świat Zdrowia: 1 911 020,62 zł.

Kar uniknęła w całości Polska Grupa Farmaceutyczna, która zdecydowała się na współpracę z urzędem w ramach instytucji leniency, dostarczając dowody potwierdzające istnienie niedozwolonego porozumienia.

– Uczestnik niedozwolonego porozumienia, który zdecyduje się na współpracę z UOKiK, może uniknąć kary lub znacząco ją obniżyć. Ta sprawa najlepiej pokazuje, że warto zrobić ten krok odpowiednio wcześnie. Polska Grupa Farmaceutyczna, jako wnioskodawca programu leniency, pomogła nam wykryć i rozbić ten kartel, dzięki czemu uniknęła kary finansowej – zaznacza Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Stanowisko UOKiK oraz zebrany materiał dowodowy zyskały pozytywną opinię Komisji Europejskiej. Wydana decyzja nie jest prawomocna, a ukaranym przedsiębiorcom przysługuje prawo do wniesienia odwołania na drodze sądowej.