Polacy wracają do myślenia o własnym biznesie, ale z dużą ostrożnością

Po trudnej pierwszej połowie 2024 roku nastroje polskich niedoszłych przedsiębiorców zaczynają się stopniowo poprawiać. Choć obawy przed wysokimi kosztami i niestabilnością gospodarczą nadal powstrzymują wielu przed otwarciem własnej firmy, najnowsze dane wskazują na pierwsze oznaki ożywienia. Polacy szukają elastyczności, stawiają na niezależność, a w przypadku szukania bezpiecznych modeli coraz łaskawszym okiem patrzą na franczyzę.

Nastroje przedsiębiorców powoli wracają do normy

Głównym źródłem wiedzy o postawach Polaków wobec prowadzenia działalności jest „Indeks Przedsiębiorczości” realizowany przez markę Intermarché i Bricomarché we współpracy z agencją SW Research. Badanie obejmuje reprezentatywną grupę osób w wieku od 25 do 55 lat i mierzy gotowość do założenia własnej firmy w perspektywie najbliższego półrocza.

Wartość wskaźnika ustala się na podstawie odsetka osób, które posiadają konkretny plan, wybraną branżę oraz co najmniej 10 tysięcy złotych kapitału na start:

Wzrost o 2 punkty na koniec 2024 roku daje sygnał, że negatywna tendencja została zahamowana, a Polacy zaczynają powoli odzyskiwać wiarę w powodzenie własnych projektów biznesowych.

Wysokie koszty i niepewność finansowa głównymi barierami

Ograniczony entuzjazm z pierwszej połowy 2024 roku był bezpośrednim skutkiem nakładających się na siebie problemów ekonomicznych. Rosnące rachunki za energię, wyższe koszty pracy, rosnące ceny materiałów oraz ciągłe zmiany w przepisach skutecznie zniechęcały do ryzyka.

Blisko jedna trzecia respondentów biorących udział w badaniu przyznała, że odłożyła decyzję o założeniu firmy z powodu zbyt dużego ryzyka finansowego. Dla podobnej grupy (od 29 do 31 proc.) kluczową przeszkodą okazał się po prostu brak wystarczających oszczędności na wkład własny.

– W 2024 roku obserwowaliśmy stosunkowo niską gotowość wśród Polaków do podejmowania działalności gospodarczej, szczególnie w połowie roku – komentuje Tomasz Ocetek, członek Komitetu Wykonawczego Grupy Muszkieterów. – Jednak dane z grudnia pokazują pewne ożywienie – Indeks wzrósł o 2 punkty w porównaniu do czerwca, co może świadczyć o ostrożnym, ale realnym powrocie zainteresowania przedsiębiorczością. Sam indeks nie miał wpływu na sytuację w Grupie Muszkieterów, która pozyskała łącznie 27 nowych przedsiębiorców gotowych do poprowadzenia sklepów pod znakiem Intermarché i Bricomarché. Jest to najlepsze osiągnięcie od ponad 10 lat.

Odzież zyskuje, a technologie i ubezpieczenia tracą popularność

Niezmiennym liderem wśród branż, w których Polacy chcą otwierać biznes, pozostaje szeroko pojęty handel, wskazany przez 34 proc. badanych na koniec 2024 roku. Wewnątrz tego sektora dochodzi jednak do sporych roszad:

• Sektor odzieżowy: zanotował wzrost zainteresowania do 12 proc., do czego mocno przyczynia się rozwój nowoczesnych kanałów e-commerce.
• Kosmetyki i biżuteria: spadek zainteresowania do zaledwie 4 proc.
• Artykuły dziecięce: wybrane przez zaledwie 2 proc. respondentów.

Wyraźne spadki odnotowano w branży nowych technologii, gdzie odsetek chętnych skurczył się z ponad 9 proc. pod koniec 2023 roku do poniżej 6 proc. rok później. Wynika to z dużej konkurencji, wysokich kosztów pozyskania wykwalifikowanych pracowników oraz trudności z wdrażaniem innowacji. Z podobnych względów mocno wyhamowało zainteresowanie rynkiem ubezpieczeń (spadek z 5 proc. do zaledwie 1 proc.), który potencjalni przedsiębiorcy postrzegają jako nadmiernie nasycony.

Chęć pełnej niezależności kontra bezpieczny model franczyzowy

W grudniu 2024 roku aż 72 proc. osób planujących własny biznes zadeklarowało chęć prowadzenia go w pełni samodzielnie (wzrost o 5 punktów procentowych względem końcówki 2023 roku). W niepewnych czasach Polacy szukają wyłącznej kontroli nad firmą i elastyczności decyzyjnej.

Mimo to stabilną i popularną alternatywą pozostaje franczyza, którą rozważa 9 proc. badanych. Dla osób szukających gotowego pomysłu na biznes to sprawdzony sposób na ograniczenie ryzyka.

– Z najnowszej edycji „Indeksu Przedsiębiorczości” wynika, że 57 proc. osób zainteresowanych franczyzą postrzega ją jako model, który zwiększa szanse na sukces – mówi Bartłomiej Tarłowski, Menedżer ds. Rozwoju Franczyzy i Komunikacji Korporacyjnej. – To znaczący wzrost względem 2023 roku (48 proc.). Na wysokie pozycje wśród zalet tego modelu wysuwają się również dostęp do planu biznesowego (29 proc.) oraz kompleksowe szkolenia i wsparcie oferowane przez franczyzodawcę (36 proc.).