Franczyza w Polsce

Autor:
DATA DODANIA: 30 kwiecień 2015

Prawo ochrony konkurencji - warto znać, warto przestrzegać

Prawo ochrony konkurencji i konsumentów jest jedną z tych dziedzin prawa, która, mimo rosnącej świadomości prawnej polskich przedsiębiorców, jest wciąż niedoceniana bądź nawet nieznana.

Tymczasem naruszenie przepisów w tym zakresie zagrożone jest dokuczliwymi sankcjami w postaci bardzo wysokich kar pieniężnych dla firm, a od 18 stycznia 2015 roku zagrożone tymi karami są również osoby zarządzające przedsiębiorstwami. Ustawodawca wprowadził bowiem tzw. odpowiedzialność osobistą osób zarządzających przedsiębiorstwem. Przedstawmy zatem pokrótce, jak ta dziedzina prawa wygląda i jakie działania można, a w świetle ostatnich wystąpień prezesa UOKiK nawet trzeba, podjąć, aby wyeliminować ryzyko postępowania wbrew obowiązującym normom prawa.

GDY NIE MA KONKURENCJI CIERPIĄ KONSUMENCI

W Polsce podstawowymi aktami prawnymi zawierającymi regulacje dotyczące prawa ochrony konkurencji jest ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. 1993 nr 47 poz. 211 z późn. zm.). Kontrolę nad przestrzeganiem prawa konkurencji pełni Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).


Głównym celem w/w ustaw jest eliminowanie praktyk niekorzystnych dla gospodarki i uczciwych przedsiębiorców, tj. ograniczających rozwój konkurencji, co w dalszej perspektywie jest zawsze niekorzystne dla konsumentów. Zgodna z prawem konkurencja między przedsiębiorcami stanowi źródło postępu i innowacyjności, wymusza na nich działania korzystne dla konsumentów, gdyż walcząc o klienta zobligowani są do przedstawiania coraz atrakcyjniejszej oferty dla swoich klientów, zarówno w zakresie ceny, jak i jakości, nowych rozwiązań technologicznych, itp. W sytuacji, w której przedsiębiorcy zamiast ze sobą konkurować, zaczynają ze sobą współpracować, ceny zazwyczaj rosną a jakość oferowanych towarów czy też usług spada. W konsekwencji, ewidentnym poszkodowanym są odbiorcy końcowi, tj. w lwiej części konsumenci. I ta optyka przebija w sposób jednoznaczny z działań i wystąpień
UOKiK oraz jego przedstawicieli.

- Dlatego też, zgodnie z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane są wszelkie działania przedsiębiorców, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym. Rynek właściwy to, idąc za definicją znajdującą się na stronie internetowej UOKiK, rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości (w tym jakość) są uznawane przez ich nabywców za podobne (substytucyjne) oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj, właściwości, preferencje konsumentów, czy znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji (np. krajowy rynek produkcji i sprzedaży cementu szarego). Dla uznania porozumienia za ograniczające konkurencję nie jest istotny czas, na jaki zostało ono zawarte ani jego forma. Porozumieniem będzie bowiem zarówno umowa w formie pisemnej, jak i wszelkie nieformalne uzgodnienia, w tym wiadomość e-mail, sms, notatka służbowa, uzgodnienia ustne – wyjaśnia Michał Sokalla z Kancelarii Prawnej CERTUS.

Szczególnie zakazane i najsurowiej karane są porozumienia, które dotyczą ustalania, bezpośrednio lub pośrednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów (zmowy cenowe); ograniczania czy kontrolowania produkcji lub zbytu oraz postępu technicznego lub inwestycji; podziału rynków zbytu lub zakupu; stosowania w podobnych umowach z osobami trzecimi uciążliwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzających tym osobom zróżnicowane warunki konkurencji; uzależniania zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego świadczenia niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy; ograniczania dostępu do rynku lub eliminowania z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem; uzgadniania przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę będącego organizatorem przetargu warunków składanych ofert, w szczególności zakresu prac lub ceny (zmowy przetargowe).

FRANCZYZA TO ZMOWA

Dla wielu franczyzodawców zaskoczeniem bywa informacja, że stosowane przez nich umowy franczyzy są niezgodne z przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. No bo czy w wyniku budowy systemu franczyzowego nie dochodzi do wyeliminowania, ograniczenia lub przynajmniej naruszenia konkurencji? Niewątpliwie tak. Ustawodawca przewidział jednak taką sytuację i wskazał, że zakazu zawierania tego typu porozumień nie stosuje się do porozumień, które jednocześnie przyczyniają się do polepszenia produkcji, dystrybucji towarów lub do postępu technicznego lub gospodarczego, zapewniają nabywcy lub użytkownikowi odpowiednią część wynikających z porozumień korzyści, nie nakładają na zainteresowanych przedsiębiorców ograniczeń, które nie są niezbędne do osiągnięcia tych celów oraz nie stwarzają tym przedsiębiorcom możliwości wyeliminowania konkurencji na rynku właściwym w zakresie znacznej części określonych towarów. W Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 marca 2011 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz. U. nr 81, poz. 441) określono, między innymi, warunki jakie muszą być spełnione, aby porozumienie wertykalne zostało uznane za wyłączone spod zakazu, o którym mowa powyżej. Praktyka zawierania umów franczyzy pokazuje, że przynajmniej część z nich tych warunków nie spełnia, co oznacza, że umowy te są nieważne z mocy prawa.

NA KŁOPOTY COMPLIANCE

Dla przedsiębiorców łamiących prawo antymonopolowe, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje surowe konsekwencje. Obecnie te konsekwencje to przede wszystkim krytyce prawnej praktyk gospodarczych stosowanych przez danego przedsiębiorcę pod kątem ich zgodności albowiem drogi przedsiębiorco, jeżeli nie chcesz, aby Cię kontrolowali - kontroluj się sam. Ostrożność jest bardzo wskazana i niech ta złota myśl Antoniego Słonimskiego – Jeśli nie wiesz, jak należy się w jakiejś sytuacji zachować, na wszelki wypadek zachowuj się przyzwoicie, będzie naczelną wytyczną postępowania.

Andrzej Krawczyk

Artykuły które powinny Ci się spodobać

Artykuły
Autor: / Luty 1, 2015
Artykuły
Autor: / Lipiec 14, 2007
Artykuły
Autor: / Sierpień 7, 2014

A może te Cię zaciekawią

Aktualności
Aktualności
Własny Biznes
Autor: / Sierpień 8, 2019


Szkolenia

DLA FRANCZYZODAWCÓW

ZARZĄDZANIE SIECIĄ FRANCZYZOWĄ - 03.12.2019

ROZWÓJ FIRMY POPRZEZ FRANCZYZĘ - 26.11.2019

DLA KANDYDATÓW NA FRANCZYZOBIORCÓW

FRANCZYZA - SPOSÓB NA WŁASNY BIZNES - 19.11.2019

Jak kupić franczyzę

Jak zarządzać franczyzą