Franczyza w Polsce

Autor:
DATA DODANIA: 03 grudzień 2010

fot. sxc.hu

Każda firma ją posiada, natomiast stosunkowo niewiele przedsiębiorstw w Polsce dba o jej ochronę. Co należy rozumieć pod terminem własność intelektualna, dlaczego warto ją chronić i jak to robić? 
 
 
Jakie elementy mogą stanowić własność intelektualną firmy?
 
Są to:
- znaki towarowe - oznacznie graficzne charakterystyczne dla danego przedsiębiorstwa bądź produktu, 
- wzory przemysłowe - unikatowa postać produktu przejawiająca się w szczególności w jego kształcie, właściwościach powierzchni, barwie, rysunku lub ornamencie,
- wzory użytkowe - nowe rozwiązania techniczne dotyczące budowy produktu, 
- patenty - wynalazki.
 
Znaki towarowe i wzory przemysłowe chronią markę, natomiast patenty i wzory użytkowe dają wyłączne prawo do komercyjnego wykorzystania rozwiązania technicznego.

Dlaczego warto chronić własność intelektualną?


Z dwóch podstawowych powodów: aby móc na niej zarabiać i aby bronić się przed nieuczciwą konkurencją i podróbkami.

Unikatowe marki dają bowiem szansę na zdobycie rzeszy lojalnych klientów, natomiast patenty pozwalają na zajęcie przez pewien czas pozycji monopolisty na rynku. Znaki towarowe, wzory przemysłowe i patenty można licencjonować, co sprawia, że firma uzyskuje dodatkowe źródło przychodu. Z tego właśnie źródła korzystają np. franczyzodawcy.

Zaniechanie ochrony znaku towarowego czy wzoru przemysłowego wystawia firmę na różne  ryzyka. Gdy konkurencja go naruszy (np. podrobi), sądowe dochodzenie roszczeń z tego tytułu może być bardzo trudne. Brak ochrony ujemnie wpływa też na wartość firmy, co może mieć znaczenie przy wszelkiego rodzaju transakcjach. Nie sprzedaje się marki, tylko prawa do znaku towarowego i innych elementów własności intelektualnej.

Gdzie rejestrujemy własność intelektualną?


Prawa do wyłącznego wykorzystania danej własności intelektualnej w celach komercyjnych przyznają odpowiednie urzędy, w których dokonuje się zgłoszeń. Jeśli firma chce chronić własność intelektualną jedynie na terenie Polski, właściwym organem będzie Urząd Patentowy RP.

Rejestrując w nim znak towarowy, zyskujemy jego ochronę na 10 lat, które następnie może być przedłużane o kolejne okresy 10-letnie. Wzór przemysłowy jest chroniony przez 5 lat. Okres ten może być przedłużany o kolejne okresy 5-letnie, maksymalnie do 25 lat łącznie. Wzór użytkowy można zastrzec na 10 lat, zaś patent - na 20 lat.

Można także chronić firmową własność intelektualną na arenie międzynarodowej. Jeśli chcemy chronić znaki towarowe i wzory przemysłowe na terenie Unii Europejskiej, należy je zarejestrować w Urzędzie ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego (OHIM). Z kolei patenty rejestrujemy w Europejskim Biurze Patentów (EPO). Najszerszą ochronę daje rejestracja w WIPO, czyli Światowej Organizacji Własności Intelektualnej, która jest wyspecjalizowaną jednostką ONZ. Na nią powinny zdecydować się firmy, które planują bardzo szeroką ekspansję międzynarodową.

Ile to kosztuje?


Zacznijmy od ochrony wyłącznie na terenie Polski. Tabela opłat pobieranych przez Urząd Patentowy RP ustalana jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów.

Ochrona znaku towarowego to wydatek, w opcji minimum, niespełna 1000 zł. Za zgłoszenie znaku towarowego do trzech klas towarowych wg obowiązującej klasyfikacji towarów i usług płaci się 550 zł lub 500 zł, jeśli zgłoszenie odbywa się drogą elektroniczną. Od każdej klasy powyżej trzech pobierana jest dodatkowa opłata w wysokości 120 zł. Opłata okresowa za 10-letni okres ochrony wynosi 400 zł dla trzech klas towarowych oraz dodatkowe 450 zł za każdą klasę powyżej trzech.

W przypadku wzorów przemysłowych rejestracja i pierwszy 5-letni okres ochronny będą się wiązały z kosztem rzędu 700 zł. Ochrona przez maksymalny, 25-letni okres będzie kosztować jednak już blisko 11 tys. zł.

W przypadku wzorów użytkowych i wynalazków opłaty rejestracyjne także nie są wysokie, ale okresowe wiążą się z większymi kosztami. Za wzór użytkowy, który można chronić przez maksymalnie 10 lat, trzeba będzie w tym czasie zapłacić ponad 2,5 tys. zł. Natomiast za 20-letnią ochronę wynalazku - ponad 16 tys. zł.

Najczęściej rejestrowanym rodzajem własności intelektualnej w Polsce są znaki towarowe. Są one zarazem najważniejszym elementem z punktu widzenia potencjalnego franczyzodawcy, który chce budować sieć.

Jeśli firma chce zarejestrować znak towarowy na terenie całej Unii Europejskiej, może to  zrobić w OHIM. Wówczas opłaty kształtują się następująco: 950 euro za zgłoszenie lub 750 euro (drogą elektroniczną) do trzech klas towarowych lub usługowych, 150 euro za każda klasę powyżej trzech oraz 850 euro za rejestrację znaku (+ 150 euro za każdą klasę powyżej trzech).

Własność intelektualna a franczyza


Jak już wspomnieliśmy wcześniej, warto, aby każdy franczyzodawca zarejestrował znaki towarowe, jakimi się posługuje, tj. markę i logo. W przypadku franczyzodawców, którzy zajmują się produkcją jakiś towarów, a poprzez franczyzobiorców budują detaliczną sieć sklepów, powinny to być także wzory przemysłowe, o ile firma dysponuje oryginalnymi rozwiązaniami w tym zakresie. Jeśli nie, na pewno warto zainwestować w rozwój tego elementu. Unikatowe wzory przemysłowe pozwalają zwiększyć konkurencyjność zarówno biznesu franczyzodawcy jak i jego franczyzobiorców.

Firmy franczyzowe powinny być także innowacyjne w zakresie tworzenia modeli biznesowych i ofert, gdyż jest to element, który pozwoli im wyróżnić się na tle konkurencji. Ich niestety nie można chronić za pomocą rejestracji, a jedynie dzięki tajemnicy.

Jak powinno wyglądać zarządzanie własnością intelektualną?

1. Audyt stanu posiadania - jakie elementy chronimy, czego nam brakuje.

2. Stworzenie strategii inwestowania - wyznaczenie kierunków rozwoju i wybranie tych elementów własności intelektualnej, które najlepiej posłużą realizacji wybranych celów.

3. Wykorzystanie własności intelektualnej do budowy przewagi konkurencyjnej - przez zwiększanie efektywności operacyjnej lub zminiejszanie kosztów działania.

4. Transakcje na własności intelektualnej - uzyskanie maksymalnych korzyści w wyniku sprzedazy/kupna lub licencjonowania.

Źródło: Codes Strategie



Oprac. Joanna Cabaj - Bonicka
na podst. inf. własnych oraz raportu firmy Codes Strategie dostępnego na www.ipwbiznesie.pl

Artykuły które powinny Ci się spodobać

Artykuły
PSB wygrało z UOKiK w bezprecedensowej sprawie
Autor: / Styczeń 29, 2016
Artykuły
Autor: / Lipiec 14, 2007
Artykuły
Sąd arbitrażowy to rozwiązanie prostsze i tańsze od zwykłego sądu, przy tym równie skuteczne.
Autor: / Lipiec 8, 2015

A może te Cię zaciekawią

Aktualności
Autor: / Lipiec 31, 2019
Aktualności
Im się udało
Autor: / Wrzesień 4, 2019


Szkolenia

DLA FRANCZYZODAWCÓW

ZARZĄDZANIE SIECIĄ FRANCZYZOWĄ - 03.12.2019

ROZWÓJ FIRMY POPRZEZ FRANCZYZĘ - 26.11.2019

DLA KANDYDATÓW NA FRANCZYZOBIORCÓW

FRANCZYZA - SPOSÓB NA WŁASNY BIZNES - 19.11.2019

Jak kupić franczyzę

Jak zarządzać franczyzą