CZY MOŻNA ODSPRZEDAĆ USŁUGĘ?

Autor: Redakcja
Data dodania: 18 listopada 2008
Kategoria:
arss-logo.gif

Blisko połowa systemów franchisingowych działających w Polsce jest dyskryminowana przez polskie prawo.

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że tytułowe pytanie należy do kategorii pytań retorycznych. Jednak do poszukiwania odpowiedzi na nie skłania uważna lektura przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 listopada 2007 roku w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz. U. z 2007r. nr 230 poz. 1691). Rozporządzenie to weszło w życie 1 stycznia 2008 roku i zastąpiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 roku, które wygasło 31 grudnia 2007 roku.

Wydawać by się mogło, że nowe przepisy powinny być wolne od niejasności i kontrowersji towarzyszących poprzednim regulacjom. Kontrowersje związane ze stosowaniem przepisów nieobowiązującego już rozporządzenia z 2002 roku w odniesieniu do franchisingu, sprowadzały się do rozstrzygnięcia czy skoro mówi ono wyłącznie o franchisingu dystrybucyjnym to tym samym obejmuje swym zakresem również franchising usługowy. W definicji dystrybucji franchisingowej w nim zawartej była bowiem mowa o odsprzedaży towarów przez franczyzobiorcę, co przekreślało możliwość objęcia tą definicją franchisingu usługowego, albowiem franczyzobiorca usługowy z istoty rzeczy nie odsprzedaje nabytej przez siebie usługi. Tymczasem Rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 2790/1999 do porozumień wertykalnych zalicza również usługi (pkt 3 preambuły i art. 2 ust. 1 i 3).

Nadzieje na zmianę kontrowersyjnych przepisów były tym bardziej uzasadnione, że w komunikacie po posiedzeniu Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 roku: „Analogiczne rozporządzenie wspólnotowe jest wydane na czas określony i obowiązuje do 31 maja 2010 roku. Polskie rozporządzenie będzie obowiązywało ok. pięć lat, do 31 grudnia 2007 roku. Przyjęcie takiego terminu spowodowane jest faktem, że polski organ antymonopolowy nie ma dużych doświadczeń w zakresie kategorycznego wyłączenia pewnych kategorii porozumień spod zakazu (nie może więc to być okres zbyt długi), i koniecznością zapewnienia przedsiębiorcom wystarczającej pewności prawnej (dlatego okres nie jest bardzo krótki)”. Ponadto pracownicy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów już szereg lat temu potwierdzali w trakcie ustnych konsultacji świadomość istnienia problemu wynikającego z nieobjęcia franchisingu usługowego rozporządzeniem z 2002 roku.

Jednak pomimo upływu ponad pięcioletniego okresu obowiązywania poprzedniego rozporządzenia i pomimo głosów krytyki pod adresem zawartych w nim regulacji dotyczących franchisingu, nowe rozporządzenie nadal nie wspomina w ogóle o franchisingu usługowym. A właściwie, stosując bardziej prawidłową terminologię, o franchisingu koncepcji działalności (ang. business format franchising), w odróżnieniu od franchisingu dystrybucji produktu (ang. product distribution franchising), który występuje w rozporządzeniu pod nazwą dystrybucji franchisingowej i w pełni korzysta z wynikającego z niego wyłączenia spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję przewidzianego przez przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. A przecież z możliwości zwolnienia spod tego zakazu powinny korzystać zarówno firmy działające w systemie franchisingu dystrybucyjnego, jak i usługowego.
Natomiast czytając uważnie definicję dystrybucji franchisingowej zawartą w rozporządzeniu (§2 pkt 6), w której jest mowa o dystrybutorze (franchisobiorcy), który zobowiązuje się odsprzedawać zakupione od dostawcy (franchisodawcy) towary, można, stosując reguły wykładni językowej, z łatwością dostrzec, że mowa jest w tej definicji o towarach sensu stricte, rozumianych jako rzeczy. Usługi bowiem, choć mogą być sprzedawane, to jednak ze względu na swoją niematerialną postać, siłą rzeczy nie mogą być przedmiotem odsprzedaży. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, należałoby uznać, że można zamówić np. usługę fryzjerską, kosmetyczną czy edukacyjną, a następnie odsprzedać klientowi końcowemu uzyskaną w ten sposób fryzurę, gładką cerę czy wiedzę. Innymi słowy, definicja ta nie obejmuje franchisingu usługowego, albowiem franczyzobiorca usługowy z natury rzeczy nie nabywa usługi w celu jej odsprzedaży.
Rozpatrywana tu kwestia nie jest li tylko akademicką dysputą ponieważ dotyczy ona ponad 200 działających w Polsce systemów franchisingu usługowego. W zdecydowanej większości przypadków są to systemy nieduże, liczące nie więcej niż kilkanaście placówek i oczekują one ze strony państwa wsparcia a nie rzucania kłód pod nogi. Tym bardziej, że w strukturze polskiego rynku franczyzowego ciągle przeważają systemy franchisingu dystrybucyjnego, podczas gdy na rozwiniętych rynkach europejskich w zdecydowanej większości są systemy franchisingu usługowego. Wydawałoby się także, że polskiemu rządowi powinno zależeć na wspieraniu rozwoju sektora usług, bo przecież przyszłość każdej rozwiniętej gospodarki to usługi a nie handel.

Dlatego nie ma żadnych racjonalnych powodów do tego aby w polskim systemie prawnym firmy działające we franchisingu usługowym były dyskryminowane i nie mogły np. sugerować cen swoim franczyzobiorcom czy narzucać im cen maksymalnych, tak jak mogą to robić firmy działające we franchisingu dystrybucyjnym. Tym bardziej, że we wspólnotowym prawie konkurencji obydwa rodzaje franchisingu traktowane są jednakowo. Tyle tylko, że prawo wspólnotowe nie zakazuje państwu dyskryminowania własnych podmiotów gospodarczych. Zakazana jest jedynie dyskryminacja towarów i usług pochodzących z innych państw członkowskich.

Andrzej Krawczyk
Partner Zarządzający
Akademia Rozwoju Systemów Sieciowych Sp. z o.o.

arss-logo.gif

 

19 listopada 2008 r.

Dołącz do newslettera

Pozostałe artykuły - Aktualności

zobacz więcej

Data dodania: 2 września 2022
Piękno i pieniądze
Data dodania: 12 lipca 2022
Pomysły na biznes w domu
Data dodania: 20 kwietnia 2022
Smacznie, zdrowo i z zyskiem
Data dodania: 23 marca 2022
Franczyza na usługach
Copyright © 2007-2021 ARSS. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Opieka nad stroną: Lembicz.pl
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram