Ceny sztywne lub minimalne są zakazane

Autor: Redakcja
Data dodania: 3 czerwca 2013

No i stało się. W połowie kwietnia rynek lotem błyskawicy obiegła wiadomość, że Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wszczął w sprawie spółki Sfinks Polska postępowanie, które ma sprawdzić, czy doszło do zawarcia niedozwolonego porozumienia. – Pod tą marką działają m.in. restauracje franczyzowe, prowadzone przez niezależnych przedsiębiorców, którzy działają na własny rachunek i ryzyko. Z informacji i dokumentów posiadanych przez Urząd wynika, że ceny oraz promocje stosowane przez franczyzobiorców ustalane są odgórnie przez spółkę Sfinks Polska – czytamy w komunikacie UOKiK.

Wkrótce potem Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zapowiedział, że zbada wszystkie sieci franczyzowe w gastronomii pod kątem prowadzonej przez nie polityki cenowej. Prawo antymonopolowe zakazuje bowiem ustalania sztywnych cen sprzedaży przez przedsiębiorców działających w ramach danego systemu dystrybucji, także franczyzowego. Przedsiębiorcy powinni mieć swobodę w kształtowaniu własnej polityki cenowej.

Praktyka narzucania przez franczyzodawców czy dostawców cen sztywnych lub minimalnych w umowach zawieranych z franczyzobiorcami czy dystrybutorami jest, niestety, bardzo rozpowszechniona. Z mojego doświadczenia wynika, że wielu franczyzodawców i dostawców najzwyczajniej w świecie nie zdaje sobie sprawy z tego, że takie praktyki są niedozwolone. Nie jest to jednak żadne wytłumaczenie, ponieważ, jak wiadomo, nieznajomość prawa szkodzi. Często także słyszę ze strony franczyzodawców i dostawców tłumaczenie, że jest to bardzo ważny element ich strategii wizerunkowej i dlatego stanowczo nie mogą się zgodzić na odstępstwa od wyznaczanych przez nich cen sztywnych czy minimalnych. Niekiedy także uzasadniają oni swoje decyzje dobrem franczyzobiorców i ich klientów, którzy jakoby oczekują jednolitego poziomu cen we wszystkich placówkach danej sieci. To tłumaczenie akurat zupełnie do mnie nie przemawia. Jako odbiorca końcowy usług czy produktów oferowanych przez sieć franczyzową nie mam nic przeciwko temu aby franczyzobiorcy mogli konkurować między sobą ceną.

Narzucanie przez franczyzodawców cen sztywnych czy minimalnych wiąże także ręce franczyzobiorcom w walce z konkurencją na lokalnym rynku. Spójrzmy, dla przykładu, na miejscowość Bartoszyce położoną na północy kraju, przy granicy z okręgiem kaliningradzkim. Zapewne mało kto się orientuje, że w tym liczącym nieco ponad 25 tysięcy mieszkańców mieście działa kilkanaście pizzerii, które siłą rzeczy konkurują między sobą przede wszystkim ceną. Na tak konkurencyjnym rynku franczyzobiorca, który musi stosować się do cen wyznaczonych przez franczyzodawcę niejako z góry stoi na straconej pozycji, ponieważ nie może elastycznie reagować na działania innych uczestników rynku. Tym samym licencja franczyzową, która miała stanowić przewagę konkurencyjną okazuje się być dla franczyzobiorcy kulą u nogi.

I choć z biznesowego punktu widzenia można próbować zrozumieć troskę franczyzodawców o zachowanie jednolitego wizerunku ich marek, to niestety nie zmienia to faktu, że tego typu działania są niezgodne z prawem, a dokładniej z przepisami Ustawy z 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 5 ust.1 pkt 1 tej ustawy wyraźnie stwierdza, że zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające w szczególności na ustalaniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów. Na podstawie art. 7 Ustawy wydane zostało Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wyłączenia określonych porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję, którego przepisy mają bezpośrednie zastosowanie do porozumień pomiędzy franczyzodawcami i dostawcami a franczyzobiorcami i dystrybutorami. Rozporządzenie określa, między innymi, klauzule, których występowanie w porozumieniu stanowi naruszenie art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (tzw. klauzule niedozwolone). Jedną z takich niedozwolonych klauzul, wymienioną w §10 pkt 1 Rozporządzenia, jest klauzula ograniczająca prawa nabywcy do ustalania ceny sprzedaży przez narzucenie przez dostawcę minimalnych lub o określonej wysokości (sztywnych) cen sprzedaży towarów objętych porozumieniem.

Kontrolę przestrzegania prawa w zakresie praktyk ograniczających konkurencję prowadzi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i nakazującą zaniechanie jej stosowania. Z wnioskiem o wszczęcie postępowania antymonopolowego w tym zakresie może, zgodnie z art. 84 ust. 1 pkt. 1 Ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wystąpić, między innymi, przedsiębiorca, który wykaże swój interes prawny, czyli mówiąc wprost – franczyzobiorca lub dystrybutor.

Konsekwencje naruszenia, choćby nieumyślnego, zakazu stosowania klauzuli niedozwolonej mogą być bardzo dotkliwe dla franczyzodawcy czy dostawcy. Prezes UOKiK może bowiem nałożyć na niego karę pieniężną w wysokości do 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Jak łatwo policzyć mogą to być niebagatelne kwoty.

Na tym jednak nie koniec nieprzyjemnych wiadomości. Klauzula umowna zobowiązująca franczyzobiorcę lub dystrybutora do stosowania cen minimalnych lub sztywnych jest bowiem nieważna z mocy prawa. Potwierdza to tylko, że użycie przez ustawodawcę określenia „klauzula niedozwolona” jest tu nieprzypadkowe. Sankcję nieważności przewiduje przepis art. 58 § 1 w związku z art. 58 §3 kodeksu cywilnego, który stanowi, że część czynności prawnej (w tym przypadku umowy franczyzowej lub dystrybucyjnej) sprzeczna z ustawą jest nieważna. Dla detalisty oznacza to, że taki zapis umowny go nie wiąże, a dla franczyzodawcy czy dostawcy oznacza to kłopoty.

Opracowanie:

Akademia Rozwoju Systemów Sieciowych

https://arss.com.pl

Dołącz do newslettera

Pozostałe artykuły - Poradniki franczyzowe

zobacz więcej

Data dodania: 20 kwietnia 2022
Smacznie, zdrowo i z zyskiem
Data dodania: 23 marca 2022
Franczyza na usługach
Data dodania: 10 stycznia 2022
Przed jakimi wyzwaniami stoi rynek franczyzy?
Data dodania: 3 stycznia 2022
Te 30 franczyz najbardziej interesuje Polaków
Copyright © 2007-2021 ARSS. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Opieka nad stroną: Lembicz.pl
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram