Franczyza w Polsce. Portal wiedzy o franczyzie, franchisingu, systemach sieciowych. Franczyza, franchising w praktyce.

« Poprzednia		Następna »

W wielu krajach pojawiają się projekty ustaw regulujących zasady funkcjonowania franczyzy. Jeszcze w latach 70. minionego wieku jedynym krajem, w którym funkcjonowały jakiekolwiek regulacje prawne dotyczące franczyzy były Stany Zjednoczone Ameryki Północnej. To w USA w 1971 roku Kalifornia jako pierwszy stan przyjęła prawo franczyzowe, a w 1979 roku przyjęte zostały przepisy dotyczące franczyzy określone przez Federalną Komisję Handlu (Federal Trade Commission’s Franchise Rule). W latach 80. kilka kolejnych krajów uchwaliło prawo franczyzowe, ale aż do pierwszej połowy lat 90. XX wieku przeważająca większość państw na światowej mapie nie posiadała żadnych przepisów regulujących funkcjonowanie systemów franczyzowych. W ciągu ostatnich 15 lat sytuacja ta uległa diametralnej zmianie, zwłaszcza we Wschodniej Europie i w Azji.

Szczególne przepisy prawa dotyczące franczyzy odnoszą się przede wszystkim do kwestii konieczności stosowania przez franczyzodawców dokumentu ujawniającego oraz określenia specyficznych zasad współpracy pomiędzy franczyzodawcą a franczyzobiorcą.Większość obowiązujących obecnie na świecie regulacji prawnych dotyczących dokumentów ujawniających powstała w oparciu o wzór wypracowany w Stanach Zjednoczonych. Wzór ten w znacznym stopniu przyjęty został przez Międzynarodowy Instytut Unifikacji Prawa Prywatnego (UNIDROIT) w prawie modelowym dotyczącym franczyzowych dokumentów ujawniających (Model Franchise Disclosure Law) z 2002 r. Niektóre kraje w mniejszym lub większym stopniu ograniczyły zakres informacji objętych obowiązkiem ujawniania, w stosunku do zakresu sugerowanego przez UNIDROIT. Inne zdecydowały się na jego zaostrzenie i poszerzenie.

Znacznie bardziej złożonym zagadnieniem jest kwestia regulacji prawnych dotyczących relacji pomiędzy franczyzodawcą a franczyzobiorcą. O ile w większości państw regulacje te posiadają korzenie w wybranych przepisach prawa amerykańskiego, o tyle nie można zastosować do nich jednego wspólnego wzorca. Jedynie w krajach byłego Związku Radzieckiego widać pewne podobieństwa wynikające z wpływu prawodawstwa rosyjskiego. W jeszcze innych krajach (jak np. w Chorwacji) fakt, iż pojęcie "franczyza" pojawia się w prawie krajowym nie pociąga za sobą żadnych znaczących konsekwencji legislacyjnych.

Unijne Rozporządzenie dotyczące Wyłączeń Grupowych dla Porozumień Pionowych w Prawie Wspólnotowym ujednoliciło, w pewnym stopniu w wielu krajach Europy regulacje prawne dotyczące relacji pomiędzy franczyzobiorcą a franczyzodawcą. Chociaż rozporządzenie to odnosi się do prawa konkurencji, to reguluje wiele kwestii istotnych z punktu widzenia franczyzy, takich jak kwestie zakupu wyłącznego, wyłączności i ograniczeń terytorialnych, czy handlu elektronicznego. Kraje członkowskie mogą, co prawda w tym zakresie stosować własne ustawodawstwo, jednak większość z nich decyduje się na przyjęcie stanowiska zbliżonego do stanowiska Unii i dostosować prawo narodowe do prawa wspólnotowego.

Są też kraje, w których obowiązują regulacje prawne dotyczące bezpośrednio funkcjonowania systemów franczyzowych, ale w stosowanym nazewnictwie nie stosuje się pojęcia "franczyza". Do takich krajów należy np. Francja, w której tzw. loi Doubin traktuje bezsprzecznie o działalności franczyzowej, jednak skutecznie unika bezpośredniego użycia tego określenia. W niektórych krajach, jak np w Japonii, w miejsce prawa regulującego funkcjonowanie systemów franczyzowych tworzy się przepisy określające wyjątki i wyłączenia od ogólnie obowiązujących regulacji, na które powołać mogą się wyłącznie franczyzobiorcy i franczyzodawcy.

Na koniec warto zauważyć, że w wielu krajach pojawiają się coraz częściej projekty ustaw regulujących zasady funkcjonowania systemów franczyzowych. Franczyza staje się na tyle istotną gałęzią gospodarki, że nie uwzględnianie jej specyficznego charakteru w regulacjach prawnych może w przyszłości wiązać się z poważnymi problemami - chociażby ze względu na fakt, iż franczyzobiorcy stanowią coraz liczniejszą grupę przedsiębiorców.